Schijfstoring en vervanging
Volume of pool gecrasht: wat nu?
Inhoud bijgewerktEen gecrasht volume betekent dat je NAS te veel schijven mist om de pool nog te laten werken, meestal twee bij enkele pariteit. Raak niets overhaast aan. De data staat er vaak nog; de kans om die terug te krijgen daalt met elke verkeerde handeling. Werk de stappen hieronder op volgorde af, en accepteer dat als de pool echt weg is, je back-up het antwoord is. Er is geen knop die dit ongedaan maakt.
Deze pagina is er voor het slechtste moment, en ze belooft niets wat ze niet kan waarmaken. Er zijn genoeg sites die je een hersteltool willen verkopen; dit is er geen. Wat hier staat is de eerlijke volgorde: wat veilig is, wat gevaarlijk is, en wanneer je moet stoppen met zelf proberen.
Wat een gecrashte pool eigenlijk is
Bij een gedegradeerde pool mist je NAS één schijf en werkt hij nog op de rest. Bij een gecrashte pool mist hij er te veel: bij enkele pariteit twee, bij dubbele pariteit drie. De pariteitsberekening kan de ontbrekende data dan niet meer terugrekenen, en het volume gaat offline.
Belangrijk om te weten: gecrasht betekent niet automatisch dat de data fysiek weg is. Vaak zijn de schijven grotendeels intact en is het de array-structuur die het niet meer rond krijgt. Dat is precies waarom overhaaste acties zo schadelijk zijn: je kunt data die nog terug te halen was, alsnog vernietigen.
De veilige stappen, op volgorde
- Zet de NAS uit als hij vreemd geluid maakt. Klikkende of schrapende schijven duiden op fysieke schade. Doorgaan met draaien maakt het erger. Bij normale, stille schijven laat je hem juist aan, zie de volgende stap.
- Verander niets aan de pool. Niet opnieuw opbouwen, niet initialiseren, niet formatteren, geen schijf verwisselen. Elke schrijfactie kan data overschrijven die nog te redden was. De "Herstel"- of "Repareer"-knop is hier niet je vriend.
- Noteer wat je ziet. Welke schijven meldt het systeem als uitgevallen? Wat is de exacte melding? Die informatie bepaalt of dit een eenvoudige of een ernstige situatie is.
- Controleer of je een back-up hebt. Als je een recente, geverifieerde back-up hebt, is dit een vervelende maar oplosbare situatie: nieuwe of gecontroleerde schijven, pool opnieuw opbouwen, data terugzetten. Dan hoef je niets te riskeren.
- Geen back-up? Stop met zelf proberen. Als de data belangrijk is en er is geen back-up, dan is elke verdere handeling een gok. Op dit punt is een professionele data-recovery-dienst de verstandige keuze, hoe vervelend de kosten ook zijn.
Wanneer het een recovery-klus wordt
Er is een grens tussen wat je zelf veilig kunt doen en wat je aan een specialist overlaat. Die grens is simpel: heb je een back-up, dan doe je het zelf en riskeer je niets. Heb je die niet en is de data onvervangbaar, dan houdt zelf proberen op.
Data-recovery is duur, vaak honderden tot duizenden euro's, en het slaagt niet altijd. Dat is geen prettige boodschap, maar het is de eerlijke: er is geen gratis knop die een gecrashte pool zonder back-up terugtovert. Wie je het tegendeel belooft, verkoopt je iets.
De enige echte bescherming tegen een gecrashte pool is een tweede kopie. Zo zet je die op zonder dat het een project wordt: Een back-upstrategie die werkt.
Veelgestelde vragen
Is mijn data weg bij een gecrashte pool?
Niet automatisch. Gecrasht betekent dat de array-structuur het niet meer rond krijgt, niet dat de schijven fysiek leeg zijn. Vaak is de data er nog, maar de kans om die terug te halen daalt met elke overhaaste handeling. Verander daarom niets voordat je weet wat je doet.
Kan ik de pool gewoon repareren met de knop in DSM?
Bij een gedegradeerde pool wel, dat is de normale herbouw. Bij een gecrashte pool is die knop gevaarlijk: hij kan een reconstructie starten die redbare data overschrijft. Als de data belangrijk is en je hebt geen back-up, gebruik die knop dan niet.
Moet ik de NAS aan of uit laten?
Bij klikkende of schrapende schijven: uit, want dat duidt op fysieke schade die erger wordt. Bij normale, stille schijven: aan laten en niets veranderen, zodat een specialist of je back-upproces de situatie kan beoordelen.
Wat kost professionele data-recovery?
Doorgaans honderden tot duizenden euro's, afhankelijk van de schade en het aantal schijven, en het slaagt niet altijd. Dat is precies de reden dat een back-up van een paar tientjes per jaar de goedkoopste verzekering is die er is.
Hoe voorkom ik dit in de toekomst?
Met dubbele pariteit voor meer marge, met CMR-schijven die tijdens een herbouw niet instorten, en vooral met een back-up op een tweede locatie. RAID houdt je NAS draaiend bij één storing; de back-up redt je data als het echt misgaat.
Verder lezen: Het rebuild-risico · Schijf kapot herkennen · Een back-upstrategie die werkt · NAS beveiligen tegen gijzelsoftware