Prestaties
NAS traag? Werk de oorzaken af in deze volgorde
Inhoud bijgewerktBegin bovenaan de keten, niet bij de schijven. De meest voorkomende "traagheid" is helemaal geen defect: een gewone gigabitverbinding zit vast op ongeveer 110 MB/s, en dat is het maximum, geen probleem. Loop de oorzaken hieronder op volgorde af. In negen van de tien gevallen ligt het aan het netwerk, de kabel of de client, en niet aan een schijf.
Op de forums is het reflexantwoord op een trage NAS al tien jaar "defecte schijf", en dat antwoord is meestal fout. Een defecte schijf maakt een NAS zelden gelijkmatig traag; hij geeft leesfouten, of laat de array degraderen. Gelijkmatige traagheid komt bijna altijd van iets hogerop. Dit is de volgorde waarin je het uitsluit, met per stap wat je controleert en wat het getal zou moeten zijn.
1. Het gigabit-plafond (het vaakst geen probleem)
Een gewone netwerkpoort van 1 gigabit haalt in de praktijk ongeveer 110 MB per seconde, en geen byte meer. Dat is geen tekortkoming van je NAS of je schijven: het is de fysieke bovengrens van de verbinding. Zie je ongeveer 110 MB/s bij het kopiëren van een groot bestand, dan werkt alles precies zoals het hoort.
110 MB/s over 1GbE is het maximum, niet een probleem. Wil je hier voorbij, dan is het netwerk de bottleneck en niet de NAS. Dan kijk je naar 2,5 gigabit, en dat staat op de upgradepagina. Maar controleer eerst de stappen hieronder, want vaak haal je die 110 MB/s niet eens.
2. Kabel en switch
Haal je veel minder dan 110 MB/s, dan is de kabel of de switch de eerste verdachte. Een oude of beschadigde kabel valt soms terug op 100 megabit, en dan zit je vast op ongeveer 11 MB/s: een factor tien langzamer, en precies het soort getal waarmee mensen op het forum verschijnen.
Controleer in het besturingssysteem van de NAS op welke snelheid de poort is verbonden. Staat daar 100 Mbit in plaats van 1 Gbit, dan is de kabel of de switchpoort het probleem. Vervang de kabel door een fatsoenlijke, en vermijd goedkope onmanaged switches die op een poort terugvallen.
3. SMB, de client en het protocol
Ligt de verbinding op 1 gigabit maar is het alsnog traag, kijk dan naar de client. Een oude SMB-versie, een trage of volle systeemschijf in de pc, of een Wi-Fi-verbinding in plaats van bekabeld verklaren de meeste gevallen. Wi-Fi is berucht: zelfs een goede verbinding haalt vaak niet de helft van bekabeld gigabit en schommelt sterk.
Test met een bekabelde verbinding en een groot bestand naar een snelle schijf in de pc. Blijft het dan traag, ga door naar de schijven. Wordt het dan wel snel, dan lag het aan de client en niet aan de NAS.
4. SMR-schijven
Nu pas komen de schijven in beeld, en dan eerst de opnametechniek. Een SMR-schijf is bij lezen normaal, maar zakt bij aaneengesloten schrijven volledig in: van honderd MB/s naar een fractie daarvan zodra het interne cachegebied vol is. Kopieer je een grote map en stort de snelheid halverwege in, dan is SMR een sterke verdachte.
Of je schijven SMR zijn, controleer je met het modelnummer, niet met de productnaam. Hoe dat werkt staat op CMR versus SMR. Zijn het SMR-schijven en stoort de traagheid je, dan is de oplossing vervanging door CMR, niet een tweak.
5. Een falende schijf
Pas hier, laag in de lijst, komt een defecte schijf. Een schijf die sectoren blijft herlezen omdat ze slecht zijn, maakt de hele NAS traag, en soms hoor je hem ook klikken. Dit is het geval waar het forum meteen naar wijst, maar het is zelden de werkelijke oorzaak van gelijkmatige traagheid.
Controleer de SMART-waarden zoals beschreven op schijf kapot herkennen. Lopen de gereallocateerde of afwachtende sectoren op, dan is dat je oorzaak, en dan is de traagheid het kleinste van je problemen.
6. Geheugen, indexering en versleuteling
De laatste categorie is systeembelasting. Draai je containers of virtuele machines op een NAS met weinig geheugen, dan gaat het systeem swappen en wordt alles traag; dan helpt meer RAM. Draait er net een indexering van foto's of thumbnails, dan is de NAS tijdelijk traag en lost het zichzelf op zodra dat klaar is.
Versleuteling kost ook prestatie, vooral op zwakkere processors: een versleutelde gedeelde map is merkbaar trager dan een onversleutelde. Dat is een bewuste ruil, geen defect. Wat meer geheugen wel en niet oplost, staat op hoeveel RAM voor een NAS.
Heb je alles doorlopen en is het netwerk of het geheugen de echte grens? Dan is de vraag welke upgrade zich terugbetaalt. Dat staat eerlijk gerangschikt op je NAS sneller maken.
Veelgestelde vragen
Waarom haalt mijn NAS maar 110 MB/s?
Omdat dat het maximum is van een gewone gigabitverbinding. Het is geen defect en geen instelling die je verkeerd hebt: het is de fysieke bovengrens. Wil je erboven, dan heb je een sneller netwerk nodig (2,5 of 10 gigabit), niet een snellere NAS.
Mijn overdracht zakt naar 5 MB/s, wat is dat?
Dat is te laag voor een netwerkgrens en te grillig voor een gezonde schijf. De twee meest voorkomende oorzaken zijn een SMR-schijf waarvan het cachegebied vol loopt tijdens het kopiëren, of een netwerkverbinding die op 100 megabit is teruggevallen. Controleer eerst de verbindingssnelheid, dan de opnametechniek van de schijven.
Is een trage NAS een teken van een kapotte schijf?
Zelden. Een falende schijf geeft meestal leesfouten of laat de array degraderen, niet gelijkmatige traagheid. Die komt bijna altijd van hogerop: het netwerk, de client, SMR of te weinig geheugen. Controleer de schijven pas nadat je die hebt uitgesloten.
Helpt een NVMe-cache tegen traagheid?
Voor thuisgebruik bijna nooit. Een NVMe-cache helpt bij herhaald lezen van dezelfde kleine bestanden, niet bij grote overdrachten of tegen een netwerkgrens. Voor de meeste trage NAS-klachten is het weggegooid geld; de eerlijke afweging staat op de upgradepagina.
Waarom is mijn versleutelde map trager?
Omdat het versleutelen en ontsleutelen rekenkracht kost, vooral op zwakkere processors. Dat is een bewuste ruil voor beveiliging, geen defect. Weegt de traagheid niet op tegen de bescherming, dan kun je overwegen alleen de gevoelige mappen te versleutelen in plaats van alles.
Verder lezen: Je NAS sneller maken · CMR versus SMR · Schijf kapot herkennen · Hoeveel RAM voor een NAS?