Bij RAID 5 verlies je bij gelijke schijven de capaciteit van één schijf, en bij ongelijke schijven rekent alles naar de kleinste schijf.
Met drie schijven van 8 TB houd je in RAID 5 ongeveer 16 TB bruto bruikbaar over. Met vier schijven van 8 TB is dat ongeveer 24 TB. De formule is simpel: aantal schijven min één, keer de kleinste schijf. De verloren schijf is niet letterlijk één vaste schijf; de pariteit is verdeeld over de set.
Ongelijke maten maken RAID 5 onaantrekkelijk. Met 4, 8, 8 en 8 TB rekent RAID 5 alsof alles 4 TB is, dus je houdt 12 TB over en laat veel ruimte liggen. Synology SHR en TerraMaster TRAID kunnen dat beter benutten. UGREEN UGOS Pro en QNAP QTS volgen klassieke RAID-regels. Reken gemengde sets daarom vooraf door met de RAID-calculator voor gemengde schijven.
Vergeet ook TB tegenover TiB niet. Fabrikanten verkopen in decimale TB, terwijl je NAS vaak TiB toont. 24 TB bruto bruikbaar verschijnt als ongeveer 21,83 TiB voordat bestandssysteemreserves meetellen. Dat verschil is geen verdwenen ruimte, maar een andere eenheid. Het wordt pas pijnlijk als je er bij aankoop geen rekening mee houdt.
RAID 5 is dus zuinig, maar niet gratis. Je betaalt één schijf aan pariteit en je accepteert een kwetsbaar rebuildvenster. Bij kleine thuissets is dat vaak prima. Bij vier schijven van 18 TB of meer wordt de vraag serieuzer: de capaciteit is aantrekkelijk, maar de hersteltijd wordt lang.
Vergelijk daarom niet alleen percentage verlies. Drie van vier schijven bruikbaar klinkt efficiënt, maar dubbele pariteit kan bij grote schijven verstandiger zijn. Ruimte is zichtbaar op dag één; rebuildrisico pas bij het defect.
Waarom het verlies eenvoudig lijkt maar vaak verrast
Bij gelijke schijven is RAID 5 makkelijk uit te leggen: één schijf aan pariteit, de rest bruikbaar. De verrassing komt bij gemengde maten en bij het verschil tussen TB op de doos en TiB in de interface. Dan voelt de uitkomst lager dan verwacht, terwijl de formule gewoon consequent is.
Ongelijke schijven maken klassieke RAID 5 vooral streng. De kleinste schijf bepaalt de bruikbare blokgrootte voor alle deelnemers. Grote schijven kunnen dus deels wachten zonder dat er iets stuk is. Flexibele systemen zoals SHR of TRAID kunnen daar beter mee omgaan, maar ook niet zonder grenzen.
Vergelijk ruimte met herstelrisico
RAID 5 is aantrekkelijk omdat het veel ruimte overlaat, maar bij grote schijven wordt de rebuild langer. De verloren capaciteit is zichtbaar bij aankoop; het risicovenster zie je pas bij uitval. Neem beide mee voordat je alleen op percentage bruikbaar stuurt.
Hoe je dit antwoord gebruikt
Bereken RAID 5 niet alleen in procenten. Drie van vier schijven bruikbaar klinkt efficiënt, maar de echte vraag is of één schijf bescherming genoeg is voor jouw capaciteit en rebuildtijd. Noteer ook het verschil tussen TB en TiB zodat de NAS-interface niet voelt alsof er ruimte verdwenen is. Bij gemengde maten kijk je eerst naar de kleinste schijf. Die bepaalt in klassieke RAID 5 hoeveel van de grotere schijven werkelijk meedoet.
Gebruik de vraag als beslisfilter: Hoeveel ruimte verlies ik bij RAID 5? De conclusie hierboven blijft de grens voor wat je nu doet: Bij RAID 5 verlies je bij gelijke schijven de capaciteit van één schijf, en bij ongelijke schijven rekent alles naar de kleinste schijf. Zet die conclusie naast je RAID-type, aantal bays, schijfstatus en back-up. Als een van die punten onbekend is, is de volgende stap informatie verzamelen in plaats van een schijf trekken, een pool wijzigen of een bestelling plaatsen.
RAID-vragen zijn rekensommen met risico eromheen. De bruikbare ruimte, het aantal toegestane defecten en de uitbreidroute volgen uit het niveau dat je kiest, maar de echte beslissing gaat over herstelbaarheid. Grote schijven maken rebuilds lang, gemengde maten maken capaciteit minder intuïtief en geen enkel RAID-niveau vervangt een back-up buiten de pool.
Omdat "Hoeveel ruimte verlies ik bij RAID 5?" geen zuiver koopmoment is, staat hier bewust geen productblok. Diagnose, berekening of configuratie moet eerst scherp zijn. Een aankoop is pas logisch wanneer het antwoord een concrete maat, schijftype of vervangmoment oplevert. Tot dat moment zou een kooplijst de aandacht verplaatsen van de oorzaak naar een oplossing die misschien niet bij de melding, pool of netwerkroute past.
Leg na het lezen één regel vast: bij Hoeveel ruimte verlies ik bij RAID 5? is de doorslaggevende controle vergelijk ruimte met herstelrisico. Noteer wat je zag, welke bay of instelling erbij hoorde en welke actie je uitstelt of uitvoert. Daardoor wordt een herhaling later een vergelijking met feiten, niet opnieuw een haastige interpretatie.